Ngày 3/12/2025, Bộ Tài chính đã công bố Dự thảo Nghị định quy định về phương pháp kê khai, tính thuế, khấu trừ thuế và sử dụng hóa đơn điện tử đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh. Bản dự thảo đặt nền tảng cho cơ chế quản lý thuế mới áp dụng từ năm 2026, thay thế hình thức khoán và chuyển toàn bộ hộ kinh doanh sang tự khai, tự nộp theo quy định mới.

Mục Lục 1. Tất cả hộ kinh doanh phải tự kê khai, tự tính thuế từ 01/01/2026 2. Thời hạn nộp thuế thống nhất với thời hạn nộp hồ sơ kê khai 3. Khuyến khích hộ kinh doanh dưới 1 tỷ đồng/năm sử dụng hóa đơn điện tử 4. Không thuộc diện nộp thuế vẫn phải kê khai doanh thu hằng năm 5. Hộ kinh doanh được trừ chi phí khi tính thuế thu nhập cá nhân 6. Năm đầu kinh doanh chỉ phải khai thuế 1–2 lần 7. Quy định riêng về kê khai và khấu trừ thuế khi kinh doanh trên sàn TMĐT 8. Bổ sung trách nhiệm về sổ kế toán và minh bạch tài khoản kinh doanh

1. Tất cả hộ kinh doanh phải tự kê khai, tự tính thuế từ 01/01/2026

Theo Điều 2, Dự thảo, toàn bộ hộ và cá nhân kinh doanh đang nộp thuế khoán theo Luật Quản lý thuế 38/2019/QH14 sẽ chuyển sang tự xác định số thuế phải nộp theo phương pháp kê khai từ ngày 01/01/2026.

Nhóm đã kê khai từ trước và người mới bắt đầu kinh doanh từ thời điểm này cũng được đưa vào phạm vi điều chỉnh.

Điều 3, Dự thảo tiếp tục khẳng định nguyên tắc tự chủ trong nghĩa vụ thuế, theo đó hộ kinh doanh phải:

-  Tự khai trung thực, chính xác và đầy đủ toàn bộ thông tin trong hồ sơ thuế.

- Tự tính số thuế phải nộp với từng sắc thuế, trừ trường hợp cơ quan thuế ban hành thông báo tính thuế.

- Căn cứ doanh thu thực tế hằng năm để tự xác định mình thuộc diện không chịu thuế, không phải nộp thuế hay thuộc diện nộp thuế.

2. Thời hạn nộp thuế thống nhất với thời hạn nộp hồ sơ kê khai

Trong cơ chế thuế khoán trước đây, hộ kinh doanh thường nộp thuế theo Thông báo nộp tiền do cơ quan thuế ban hành, dẫn tới thời điểm nộp thuế thường chậm hơn so với hạn nộp hồ sơ. Điều này tạo ra khoảng cách giữa việc khai và việc nộp, dễ phát sinh tồn đọng hoặc thiếu chủ động trong thực hiện nghĩa vụ thuế.

Theo Khoản 7, Điều 3 của dự thảo Nghị định, thời hạn nộp thuế được gộp chung với thời hạn nộp hồ sơ khai thuế. Cụ thể:

- Chậm nhất vào ngày cuối cùng của hạn nộp hồ sơ kê khai, hộ và cá nhân kinh doanh phải hoàn thành việc nộp số thuế đã tự xác định.

- Nếu hộ kinh doanh khai bổ sung, thời hạn nộp thuế được xác định theo hạn nộp hồ sơ của kỳ tính thuế phát sinh sai sót, bảo đảm việc điều chỉnh đi cùng nghĩa vụ nộp tiền.

Quy định mới yêu cầu hộ kinh doanh:

- Nộp hồ sơ điện tử qua cổng giao dịch thuế điện tử.

- Trường hợp không thể giao dịch điện tử, được phép nộp trực tiếp tại cơ quan thuế quản lý địa bàn nơi hộ thực hiện kinh doanh.

Cách tiếp cận này giúp đồng bộ quy trình kê khai – nộp thuế, tăng tính tự chủ và giảm phụ thuộc vào thông báo của Cơ quan thuế.

3. Khuyến khích hộ kinh doanh dưới 1 tỷ đồng/năm sử dụng hóa đơn điện tử

Khoản 8, Điều 3 dự thảo quy định: hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng/năm trở lên bắt buộc phải dùng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế hoặc hóa đơn điện tử từ máy tính tiền kết nối dữ liệu theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP.

Đối với nhóm có doanh thu dưới 1 tỷ đồng/năm, việc dùng hóa đơn điện tử không bắt buộc. Tuy nhiên, nếu hộ đáp ứng điều kiện về hạ tầng CNTT và có nhu cầu, cơ quan thuế sẽ khuyến khích và hỗ trợ đăng ký sử dụng hóa đơn điện tử hoặc máy tính tiền kết nối dữ liệu.

Trường hợp hộ kinh doanh chưa đăng ký mà vẫn có nhu cầu xuất hóa đơn điện tử theo từng giao dịch, hộ phải khai và nộp thuế trước, sau đó cơ quan thuế sẽ cấp hóa đơn điện tử có mã theo từng lần phát sinh.

4. Không thuộc diện nộp thuế vẫn phải kê khai doanh thu hằng năm

Theo Điều 4 dự thảo, dù không chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân, hộ và cá nhân kinh doanh vẫn phải kê khai doanh thu định kỳ hằng năm. Thời hạn gửi cơ quan thuế quản lý trực tiếp là chậm nhất ngày 31/01 của năm tiếp theo.

Đối với các hộ đang nộp khoán hoặc nộp theo kê khai trong năm 2025 nhưng sang năm 2026 thuộc diện không chịu thuế, thì doanh thu của năm 2026 phải được khai và nộp cho cơ quan thuế chậm nhất ngày 31/01/2027.

Quy định này nhằm bảo đảm cơ quan thuế có dữ liệu đầy đủ về doanh thu thực tế của hộ kinh doanh, phục vụ việc xác định đúng đối tượng chịu thuế trong những năm tiếp theo.

5. Hộ kinh doanh được trừ chi phí khi tính thuế thu nhập cá nhân

Điều 5, Dự thảo bổ sung cơ chế cho phép hộ và cá nhân kinh doanh được tính chi phí hợp lệ khi xác định thu nhập chịu thuế – một điểm mới so với hiện nay.

Theo dự thảo:

- Hộ kinh doanh nộp thuế TNCN theo doanh thu nhân thuế suất tiếp tục thực hiện khai và nộp theo quý, cùng kỳ với thuế giá trị gia tăng.

- Hộ thuộc diện nộp thuế TNCN theo thu nhập tính thuế = doanh thu – chi phí sẽ nộp thuế theo năm, với hạn chót là 31/01 của năm sau.

Hiện hành, hộ kinh doanh chỉ bị tính thuế dựa trên doanh thu nhân thuế suất, không được khấu trừ chi phí. Dự thảo mới mở đường cho việc tính đúng – tính đủ thu nhập thực tế, bảo đảm thuế phản ánh đúng bản chất hoạt động kinh doanh.

6. Năm đầu kinh doanh chỉ phải khai thuế 1–2 lần

Điều 6, Dự thảo quy định lộ trình kê khai dành riêng cho hộ, cá nhân mới bắt đầu kinh doanh, giúp giảm áp lực thủ tục trong năm đầu:

Bắt đầu kinh doanh trong 6 tháng đầu năm:

- Kê khai doanh thu thực tế từ khi bắt đầu kinh doanh đến hết 30/6 và nộp tờ khai lần 1 chậm nhất 30/7.

- Nộp tờ khai lần 2 chậm nhất 31/01 năm sau.

Bắt đầu kinh doanh trong 6 tháng cuối năm:

Chỉ phải kê khai toàn bộ doanh thu phát sinh trong năm và nộp chậm nhất ngày 31/01 năm sau. Hộ, cá nhân kinh doanh dựa trên doanh thu thực tế để tự xác định mình thuộc diện không chịu thuế, không phải nộp thuế, hay phải nộp thuế theo quy định kể từ 01/01/2026. Nếu thuộc diện nộp thuế, thời hạn nộp tiền sẽ trùng với thời hạn kê khai doanh thu.

Từ năm thứ hai trở đi, hộ kinh doanh thuộc diện chịu thuế sẽ kê khai và nộp thuế GTGT theo tháng hoặc quý theo Luật Quản lý thuế.

Như vậy, trong năm đầu kinh doanh, hộ chỉ phải nộp tờ khai tối đa 2 lần, giúp giảm đáng kể thủ tục cho các hộ mới thành lập.

Tham khảo: Hướng dẫn kê khai thuế hộ kinh doanh trên HTKK mới nhất.

7. Quy định riêng về kê khai và khấu trừ thuế khi kinh doanh trên sàn TMĐT

Điều 7, Dự thảo đưa ra cơ chế quản lý thuế đối với hoạt động bán hàng qua sàn thương mại điện tử và nền tảng số, trong đó phân định trách nhiệm giữa chủ sàn và hộ kinh doanh:

- Đối với sàn TMĐT có chức năng đặt hàng và thanh toán: Chủ sàn có trách nhiệm khấu trừ và nộp thuế thay cho hộ/cá nhân kinh doanh đối với từng giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ phát sinh trên nền tảng.

- Đối với nền tảng chỉ có chức năng đặt hàng, không có chức năng thanh toán: Hộ, cá nhân kinh doanh tự kê khai và tự nộp thuế theo đúng quy định của pháp luật thuế.

Quy định này nhằm đảm bảo thu thuế đúng bản chất hoạt động kinh doanh số, hạn chế thất thu và tạo sự minh bạch trong giao dịch trên các nền tảng thương mại điện tử.

8. Bổ sung trách nhiệm về sổ kế toán và minh bạch tài khoản kinh doanh

Theo Điều 9 của Dự thảo Nghị định, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh phải thực hiện đầy đủ các nghĩa vụ sau:

- Thông báo toàn bộ số tài khoản liên quan đến hoạt động sản xuất, kinh doanh cho cơ quan thuế theo quy định.

- Sử dụng sổ kế toán theo chuẩn mực của pháp luật kế toán và hướng dẫn của Bộ Tài chính; đồng thời thực hiện hóa đơn chứng từ đúng quy định.

- Cung cấp sổ sách, hóa đơn, phần mềm quản lý bán hàng và các tài liệu liên quan khi cơ quan thuế tiến hành kiểm tra.

- Đối với trường hợp kinh doanh trên nền tảng thương mại điện tử, hộ/cá nhân phải cung cấp đầy đủ và chính xác thông tin cho đơn vị vận hành nền tảng, gồm:

+ Mã số thuế hoặc số định danh cá nhân (đối với công dân Việt Nam).

+ Số hộ chiếu hoặc giấy tờ định danh do nước ngoài cấp (đối với cá nhân nước ngoài).

+ Các dữ liệu, chứng từ phục vụ xác định nghĩa vụ thuế.

+ Những thông tin bắt buộc khác theo pháp luật về thương mại điện tử.

Dự thảo Nghị định hướng dẫn kê khai thuế cho hộ kinh doanh từ năm 2026 đang tạo khuôn khổ quản lý thuế thống nhất, minh bạch và hiện đại hơn. Những nội dung nổi bật về phương pháp khai – nộp thuế, chuẩn hóa hóa đơn điện tử, rà soát doanh thu và nghĩa vụ kế toán… cho thấy cơ quan quản lý đang chuyển mạnh sang mô hình quản trị dựa trên dữ liệu.

Khi được ban hành, Nghị định sẽ không chỉ thay đổi cách hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế, mà còn góp phần xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, thúc đẩy chuyển đổi số và bảo đảm nguồn thu bền vững cho ngân sách.

Dương Thúy.

Trong thời đại chuyển đổi số mạnh mẽ cùng với yêu cầu siết chặt quản lý thuế, Phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice của Công ty Phát triển Công nghệ Thái Sơn là công cụ đắc lực giúp doanh nghiệp quản lý hóa đơn điện tử hiệu quả và đúng quy định. Theo đó, giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình kế toán, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả hoạt động. Liên hệ ngay theo đường dây nóng 24/7 để được tư vấn và dùng thử hoàn toàn MIỄN PHÍ: - Miền Bắc: 1900 4767. - Miền Nam/Trung: 1900 4768.