Kể từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh chính thức chuyển sang cơ chế kê khai thuế thay cho thuế khoán. Theo đó, trường hợp chậm nộp hồ sơ khai thuế từ ngày 01/01/2026 sẽ bị xử phạt theo quy định mới. Bài viết làm rõ thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo kỳ tính thuế tháng, năm và mức xử phạt áp dụng đối với hộ kinh doanh vi phạm nghĩa vụ kê khai.

1. Chậm kê khai thuế từ 01/01/2026, hộ kinh doanh bị xử phạt thế nào?

Kể từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh thực hiện nghĩa vụ thuế theo phương thức kê khai thay cho thuế khoán. Trường hợp chậm nộp hồ sơ khai thuế sẽ bị xử phạt theo Điều 13, Nghị định 125/2020/NĐ-CP, được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 310/2025/NĐ-CP.

1.1. Mức phạt chậm nộp hồ sơ khai thuế

Theo quy định, mức xử phạt đối với hành vi chậm nộp hồ sơ khai thuế được áp dụng tùy theo số ngày chậm nộp và tình trạng phát sinh nghĩa vụ thuế, cụ thể như sau:

* Trường hợp số tiền phạt lớn hơn số thuế phát sinh thì mức phạt tối đa bằng số tiền thuế phải nộp trên hồ sơ khai thuế theo quy định.

1.2. Cách tính tiền chậm nộp thuế

Ngoài tiền phạt hành chính, hộ kinh doanh chậm nộp hồ sơ khai thuế có phát sinh số thuế phải nộp còn phải nộp tiền chậm nộp thuế theo quy định của Luật Quản lý thuế.

Theo Khoản 2 Điều 59 Luật Quản lý thuế số 38/2019/QH14 (được sửa đổi, bổ sung bởi Luật số 56/2024/QH15), mức tính tiền chậm nộp là 0,03%/ngày tính trên số tiền thuế chậm nộp.

Tiền chậm nộp = Số tiền thuế chậm nộp × 0,03% × Số ngày chậm nộp.

Số ngày chậm nộp được tính liên tục, bao gồm cả ngày nghỉ, ngày lễ, kể từ ngày liền kề sau ngày hết hạn nộp thuế đến ngày trước khi người nộp thuế thực nộp tiền vào ngân sách nhà nước.

1.3. Nguyên tắc áp dụng mức phạt

Theo Khoản 5, Điều 5, Nghị định 125/2020/NĐ-CP, đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính về thuế, mức phạt tiền áp dụng đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân.

2. Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo tháng và theo năm hộ kinh doanh cần biết từ 2026

2.1. Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo tháng, theo quý

Căn cứ Khoản 1, Điều 44, Luật Quản lý thuế 2019, thời hạn nộp hồ sơ khai thuế được xác định theo kỳ tính thuế như sau:

- Khai theo tháng: Chậm nhất là ngày 20 của tháng liền kề tháng phát sinh nghĩa vụ thuế.

- Khai theo quý: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của quý tiếp theo quý phát sinh nghĩa vụ thuế.

2.2. Thời hạn nộp hồ sơ khai thuế theo năm

Theo Khoản 2, Điều 44, Luật Quản lý thuế 2019, thời hạn nộp hồ sơ khai thuế năm được quy định cụ thể:

- Hồ sơ quyết toán thuế năm: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 3 kể từ khi kết thúc năm dương lịch hoặc năm tài chính.

- Hồ sơ khai thuế năm: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng đầu tiên của năm dương lịch hoặc năm tài chính.

- Quyết toán thuế TNCN của cá nhân trực tiếp quyết toán: Chậm nhất là ngày cuối cùng của tháng thứ 4 kể từ khi kết thúc năm dương lịch.

Trường hợp thời hạn nộp hồ sơ trùng với ngày nghỉ lễ, thời hạn được lùi sang ngày làm việc tiếp theo, trừ hồ sơ nộp bằng phương thức điện tử thì vẫn thực hiện theo đúng mốc thời hạn quy định tại Luật Quản lý thuế.

3. Từ 01/01/2026, hộ kinh doanh chuyển sang kê khai, tự nộp thuế

Theo Tiểu mục 2.2, Mục 2, Phần I, Điều 1, Quyết định 3389/QĐ-BTC, từ ngày 01/01/2026, hộ kinh doanh trên cả nước sẽ chính thức áp dụng phương pháp tự khai, tự nộp thuế, thay thế cơ chế thuế khoán hiện nay.

Bộ Tài chính đặt mục tiêu hoàn thiện hệ thống văn bản pháp luật về quản lý thuế hộ kinh doanh theo lộ trình, đồng thời đơn giản hóa thủ tục hành chính, cắt giảm tối thiểu 30% thời gian xử lý và chi phí tuân thủ pháp luật về thuế.

Cùng với đó, 100% hộ kinh doanh được tiếp cận thông tin và hỗ trợ từ cơ quan thuế trong quá trình chuyển đổi; các hộ thuộc diện bắt buộc phải sử dụng hóa đơn điện tử khởi tạo từ máy tính tiền theo Nghị định 70/NĐ-CP phải thực hiện đăng ký và sử dụng đúng quy định. Toàn bộ thủ tục thuế của hộ kinh doanh sẽ được triển khai theo phương thức điện tử, bảo đảm thuận tiện và thống nhất.

Tóm lại, kể từ ngày 16/01/2026, khi Nghị định 310/2025/NĐ-CP chính thức có hiệu lực, hộ kinh doanh nộp chậm hồ sơ khai thuế sẽ bị xử phạt theo mức độ và thời gian vi phạm, từ cảnh cáo đến phạt tiền lên tới hàng chục triệu đồng, kèm theo nghĩa vụ nộp đủ tiền thuế và tiền chậm nộp theo quy định.

Trong bối cảnh hộ kinh doanh chuyển sang cơ chế tự khai, tự nộp thuế từ 01/01/2026, việc tuân thủ đúng thời hạn kê khai không chỉ giúp tránh rủi ro xử phạt mà còn là yêu cầu bắt buộc để thực hiện nghĩa vụ thuế đầy đủ, đúng pháp luật.

Dương Thúy.