Vừa qua, Bộ Tài chính đã công bố dự thảo mới nhất về chính sách hóa đơn, chứng từ điện tử với nhiều đề xuất đáng chú ý như mở rộng trường hợp được lập hóa đơn tổng cuối ngày, cho phép hộ kinh doanh gộp các giao dịch giá trị nhỏ và làm rõ trách nhiệm xuất hóa đơn trong hoạt động thương mại điện tử. Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ giảm áp lực tuân thủ và phù hợp hơn với thực tiễn kinh doanh hiện nay.

1. Đề xuất mở rộng trường hợp được lập hóa đơn tổng cuối ngày, cuối tháng

Theo dự thảo sửa đổi Nghị định 123/2020/NĐ-CP do Bộ Tài chính công bố, cơ quan soạn thảo đề xuất bổ sung thêm các trường hợp được phép lập hóa đơn tổng vào cuối ngày hoặc cuối tháng. Nội dung này được quy định tại Khoản 1, Điều 1, Dự thảo, thông qua việc bổ sung Điểm s và Khoản 4, Điều 9 về thời điểm lập hóa đơn.

Theo đó, đối với các dịch vụ có tần suất giao dịch lớn với người mua là cá nhân không kinh doanh, đơn vị cung cấp dịch vụ được phép lập hóa đơn tổng căn cứ trên dữ liệu chi tiết được ghi nhận tại hệ thống quản lý. Các lĩnh vực dự kiến áp dụng bao gồm:

- Dịch vụ ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm.

- Dịch vụ chuyển tiền qua ví điện tử.

- Dịch vụ ngừng và cấp điện trở lại.

- Dịch vụ trông giữ xe, hoạt động chiếu phim.

- Dịch vụ thương mại điện tử và hoạt động bưu chính, vận chuyển cho sàn.

Điều kiện để áp dụng là đơn vị phải có hệ thống phần mềm kiểm soát, ghi nhận đầy đủ từng giao dịch. Đồng thời, đơn vị phải chịu trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu và cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước yêu cầu. Trường hợp khách hàng có nhu cầu, vẫn phải lập hóa đơn riêng cho từng giao dịch.

2. Đề xuất hộ kinh doanh được lập hóa đơn tổng cuối ngày với giao dịch dưới 50.000 đồng

Bên cạnh việc mở rộng đối tượng áp dụng, dự thảo cũng bổ sung quy định cụ thể đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, Theo Dự thảo Nghị định về hóa đơn, chứng từ điện tử do Bộ Tài chính công bố, tại Điểm r, Khoản 4, Điều 10 đã bổ sung quy định cho phép một số trường hợp được lập hóa đơn tổng vào cuối ngày đối với giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ cho cá nhân không có nhu cầu lấy hóa đơn. Quy định này hướng tới việc đơn giản hóa thủ tục, đồng thời phù hợp với thực tế phát sinh nhiều giao dịch giá trị nhỏ trong hoạt động kinh doanh.

Cụ thể, ngoài các lĩnh vực có tần suất giao dịch lớn như ngân hàng, chứng khoán, bảo hiểm, ví điện tử, điện lực, trông giữ xe, chiếu phim, thương mại điện tử và vận tải hành khách (có hệ thống phần mềm ghi nhận chi tiết từng giao dịch), dự thảo cũng đề xuất áp dụng đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện sau:

- Thuộc đối tượng sử dụng hóa đơn điện tử theo quy định.

- Có tổng doanh thu trong năm từ 3 tỷ đồng trở xuống.

- Phát sinh các giao dịch bán hàng hóa, cung cấp dịch vụ có giá trị dưới 50.000 đồng/lần.

- Người mua là cá nhân không có nhu cầu lấy hóa đơn.

Trong các trường hợp này, hộ kinh doanh được phép lập một hóa đơn điện tử tổng hợp vào cuối ngày để phản ánh toàn bộ doanh thu phát sinh từ các giao dịch nhỏ lẻ nêu trên, thay vì phải lập hóa đơn riêng cho từng lần bán.

Tuy nhiên, người bán vẫn phải đảm bảo trách nhiệm về tính chính xác của dữ liệu, thực hiện lưu trữ đầy đủ và sẵn sàng cung cấp bảng tổng hợp chi tiết khi cơ quan nhà nước yêu cầu. Đồng thời, nếu người mua có nhu cầu, hộ kinh doanh vẫn phải lập hóa đơn riêng cho từng giao dịch theo quy định hiện hành.

3. Hộ kinh doanh trên sàn thương mại điện tử không phải xuất hóa đơn điện tử

Theo Khoản 4, Điều 8, Dự thảo Nghị định về hóa đơn, chứng từ điện tử do Bộ Tài chính công bố, một số trường hợp sẽ không phải sử dụng hóa đơn điện tử. Quy định này nhằm làm rõ trách nhiệm lập hóa đơn trong các mô hình kinh doanh đặc thù, đặc biệt là hoạt động trên sàn thương mại điện tử.

Cụ thể, các trường hợp không phải sử dụng hóa đơn điện tử bao gồm:

- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc diện không chịu thuế giá trị gia tăng và không phải nộp thuế thu nhập cá nhân theo quy định của pháp luật thuế.

- Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh bán hàng qua sàn thương mại điện tử có chức năng thanh toán, đã được chủ quản sàn thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay theo từng giao dịch.

- Đại lý bảo hiểm, cá nhân hợp tác kinh doanh với doanh nghiệp bảo hiểm đã được khấu trừ thuế theo quy định, trừ trường hợp người mua yêu cầu lập hóa đơn.

- Các khoản thu từ hoạt động tài chính, tái bảo hiểm, giao dịch tiền gửi, chứng khoán, ngoại tệ và các sản phẩm phái sinh.

- Các trường hợp khác theo quy định tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP.

Đáng chú ý, đối với hoạt động bán hàng qua các sàn thương mại điện tử như Shopee, Tik Tok Shop, nếu sàn đã thực hiện khấu trừ, kê khai và nộp thuế thay, thì hộ kinh doanh không phải xuất hóa đơn điện tử cho từng giao dịch. Trong trường hợp người mua có yêu cầu, trách nhiệm lập và cung cấp hóa đơn điện tử sẽ thuộc về đơn vị quản lý sàn thương mại điện tử.

Các đề xuất trong dự thảo lần này cho thấy xu hướng điều chỉnh theo hướng linh hoạt hơn, phù hợp với thực tế phát sinh nhiều giao dịch nhỏ lẻ của hộ kinh doanh và sự phát triển của thương mại điện tử.

Việc bổ sung các trường hợp lập hóa đơn tổng và làm rõ trách nhiệm xuất hóa đơn sẽ góp phần giảm áp lực tuân thủ, đồng thời vẫn đảm bảo yêu cầu quản lý thuế và minh bạch dữ liệu kinh doanh.

Dương Thúy.