Chủ hộ kinh doanh có được miễn thuế 3 năm khi lập doanh nghiệp mới?
Chủ hộ kinh doanh thành lập công ty mới có được miễn thuế thu nhập doanh nghiệp trong 3 năm? Nếu vẫn duy trì hộ kinh doanh song song với công ty, quyền hưởng ưu đãi có bị ảnh hưởng? Bài viết dưới đây làm rõ điều kiện và cách tính thời gian miễn thuế theo Nghị quyết 198/2025/QH15 và Nghị định 20/2026/NĐ-CP.
|
Mục Lục 1. Chủ hộ kinh doanh có được miễn thuế TNDN 3 năm khi lập doanh nghiệp mới? 2. Cách xác định điều kiện hưởng ưu đãi miễn thuế TNDN 3 năm |
1. Chủ hộ kinh doanh có được miễn thuế TNDN 3 năm khi lập doanh nghiệp mới?
Theo hướng dẫn của Thuế cơ sở 15 Thành phố Hồ Chí Minh, việc xác định ưu đãi thuế TNDN đối với doanh nghiệp mới do chủ hộ kinh doanh thành lập được xem xét dựa trên các căn cứ sau:
- Khoản 10, Điều 4, Luật Doanh nghiệp 2020: quy định khái niệm doanh nghiệp.
- Khoản 2, Điều 3, Nghị quyết 198/2025/QH15: quy định khái niệm hộ kinh doanh.
- Điều 2 và Khoản 3, Điều 7, Nghị định 20/2026/NĐ-CP: quy định đối tượng áp dụng và ưu đãi miễn thuế TNDN đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa đăng ký kinh doanh lần đầu.
- Khoản 3, Điều 18, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 67/2025/QH15: quy định điều kiện áp dụng ưu đãi thuế TNDN.
Trên cơ sở các quy định này, cơ quan thuế xác định doanh nghiệp và hộ kinh doanh là hai đối tượng áp dụng riêng biệt. Việc hưởng ưu đãi được làm rõ trong từng trường hợp như sau:
1.1. Tiếp tục duy trì hộ kinh doanh sau khi thành lập doanh nghiệp
Cá nhân đang là chủ hộ kinh doanh và tiếp tục duy trì hoạt động của hộ kinh doanh sau khi thành lập doanh nghiệp thì doanh nghiệp mới vẫn được hưởng ưu đãi miễn thuế TNDN 3 năm nếu đáp ứng các điều kiện tại Khoản 3, Điều 7, Nghị định 20/2026/NĐ-CP.
Như vậy, việc đồng thời đứng tên hộ kinh doanh không tự động khiến doanh nghiệp mới thuộc trường hợp bị loại trừ khỏi diện hưởng ưu đãi. Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn cần đối chiếu đầy đủ các điều kiện và trường hợp loại trừ theo quy định.
1.2. Chấm dứt hoạt động hộ kinh doanh trước khi thành lập doanh nghiệp
Theo cơ quan thuế, việc cá nhân chấm dứt hoạt động hộ kinh doanh trước khi thành lập doanh nghiệp không ảnh hưởng đến điều kiện hưởng ưu đãi thuế TNDN quy định tại Điều 7, Nghị định 20/2026/NĐ-CP.
Do đó, việc tiếp tục duy trì hay chấm dứt hộ kinh doanh không phải là yếu tố quyết định quyền hưởng ưu đãi. Căn cứ xem xét là việc doanh nghiệp mới có đáp ứng đầy đủ các điều kiện theo quy định hay không.
Lưu ý: Ưu đãi này áp dụng đối với thuế TNDN của doanh nghiệp mới, không đồng nghĩa hộ kinh doanh được miễn thuế hoặc doanh nghiệp được miễn toàn bộ các loại thuế trong 3 năm.
2. Cách xác định điều kiện hưởng ưu đãi miễn thuế TNDN 3 năm
Để áp dụng ưu đãi, doanh nghiệp cần lần lượt kiểm tra quy mô doanh nghiệp, các trường hợp loại trừ và thời gian được miễn thuế. Kế toán có thể rà soát theo các nội dung dưới đây.
2.1. Xác định doanh nghiệp có thuộc nhóm nhỏ và vừa
Doanh nghiệp cần đối chiếu các tiêu chí tại Điều 5–9, Nghị định 80/2021/NĐ-CP, thay vì chỉ căn cứ vào vốn điều lệ trên hồ sơ đăng ký doanh nghiệp.
Thứ nhất, xác định lĩnh vực hoạt động. Căn cứ xác định là ngành, nghề kinh doanh chính đã đăng ký với cơ quan đăng ký kinh doanh. Các tiêu chí quy mô được chia theo hai nhóm:
- Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp và xây dựng.
- Thương mại và dịch vụ.
Thứ hai, đối chiếu số lao động và chỉ tiêu tài chính. Ngưỡng tối đa để rà soát doanh nghiệp thuộc nhóm nhỏ và vừa được khái quát như sau:
|
Nhóm lĩnh vực |
Lao động tham gia BHXH bình quân năm |
Tổng doanh thu năm |
Tổng nguồn vốn năm |
|
Nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản; công nghiệp và xây dựng |
Không quá 200 người |
Không quá 200 tỷ đồng |
Không quá 100 tỷ đồng |
|
Thương mại và dịch vụ |
Không quá 100 người |
Không quá 300 tỷ đồng |
Không quá 100 tỷ đồng |
Doanh nghiệp phải đáp ứng tiêu chí lao động và ít nhất một trong hai tiêu chí doanh thu hoặc tổng nguồn vốn. Đây là các ngưỡng tối đa; việc phân loại cụ thể thành doanh nghiệp siêu nhỏ, nhỏ hoặc vừa thực hiện theo từng mức tại Điều 5, Nghị định 80/2021/NĐ-CP.
Thứ ba, kiểm tra số liệu đối với doanh nghiệp mới thành lập. Với doanh nghiệp hoạt động dưới một năm:
- Số lao động tham gia BHXH bình quân được tính bằng tổng số lao động tham gia BHXH của các tháng hoạt động chia cho số tháng hoạt động.
- Việc xác định quy mô căn cứ vào tổng nguồn vốn, thay cho tiêu chí doanh thu.
- Tổng nguồn vốn được xác định theo bảng cân đối kế toán tại thời điểm quy định ở Khoản 2, Điều 8; không đồng nhất chỉ tiêu này với vốn điều lệ đăng ký.
Để thuận tiện đối chiếu, kế toán nên tập hợp hồ sơ đăng ký ngành nghề chính, số liệu lao động tham gia BHXH, báo cáo tài chính và bảng cân đối kế toán có liên quan.
2.2. Kiểm tra các trường hợp không được hưởng ưu đãi
Theo Điểm b, Khoản 3, Điều 7, Nghị định 20/2026/NĐ-CP, ưu đãi miễn thuế TNDN 3 năm không áp dụng đối với:
- Doanh nghiệp thành lập mới do tổ chức lại hoặc chuyển đổi: sáp nhập, hợp nhất, chia, tách, chuyển đổi chủ sở hữu, chuyển đổi loại hình doanh nghiệp.
- Doanh nghiệp có cá nhân thuộc diện loại trừ: người đại diện theo pháp luật, thành viên hợp danh hoặc người có số vốn góp cao nhất đã tham gia với một trong các vai trò này tại doanh nghiệp đang hoạt động, hoặc doanh nghiệp đã giải thể nhưng chưa đủ 12 tháng tính đến thời điểm thành lập doanh nghiệp mới. Riêng người đại diện theo pháp luật không phải thành viên góp vốn được loại trừ khỏi phạm vi kiểm tra này.
Kế toán cần rà soát hồ sơ thành lập, danh sách thành viên/cổ đông, tỷ lệ góp vốn và lịch sử tham gia doanh nghiệp của các cá nhân liên quan. Nếu doanh nghiệp cũ đã giải thể, cần kiểm tra ngày giải thể để đối chiếu mốc 12 tháng.
Lưu ý: Việc cá nhân đang hoặc từng đứng tên hộ kinh doanh không tự động thuộc trường hợp loại trừ nêu trên.
2.3. Xác định kỳ bắt đầu và thời gian miễn thuế
Theo Điểm a, Khoản 3, Điều 7, Nghị định 20/2026/NĐ-CP, thời gian miễn thuế TNDN được tính liên tục trong 3 năm từ năm đầu tiên được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
Riêng trường hợp kỳ tính thuế đầu tiên có thời gian hoạt động sản xuất, kinh doanh được miễn thuế dưới 12 tháng, Khoản 5, Điều 7 cho phép doanh nghiệp lựa chọn:
- Hưởng ưu đãi ngay từ kỳ tính thuế đầu tiên;
- Đăng ký với cơ quan thuế để bắt đầu hưởng ưu đãi từ kỳ tính thuế tiếp theo.
Ví dụ: Doanh nghiệp được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu tháng 10/2026, áp dụng kỳ tính thuế theo năm dương lịch và kỳ đầu kết thúc ngày 31/12/2026. Nếu đáp ứng đầy đủ điều kiện, doanh nghiệp có thể chọn miễn thuế trong các năm 2026–2028, hoặc đăng ký bắt đầu từ kỳ tiếp theo để hưởng ưu đãi trong các năm 2027–2029.
Kế toán cần xác định rõ kỳ tính thuế đầu tiên và phương án áp dụng; tránh mặc định thời gian miễn thuế bắt đầu từ năm doanh nghiệp có lãi.
3. Kê khai ưu đãi miễn thuế TNDN và lưu hồ sơ chứng minh
Theo Khoản 2, Điều 4, Thông tư 20/2026/TT-BTC, doanh nghiệp tự xác định điều kiện ưu đãi, thời gian miễn thuế và số thuế được miễn để kê khai, quyết toán với cơ quan thuế. Vì vậy, được miễn thuế TNDN không đồng nghĩa được miễn nghĩa vụ kê khai, quyết toán.
Kế toán nên tập hợp, lưu giữ các tài liệu phục vụ việc chứng minh điều kiện hưởng ưu đãi, gồm:
- Hồ sơ đăng ký doanh nghiệp: xác định thời điểm được cấp Giấy chứng nhận đăng ký doanh nghiệp lần đầu.
- Tài liệu xác định quy mô: hồ sơ ngành nghề chính, số liệu lao động tham gia BHXH, doanh thu và tổng nguồn vốn.
- Tài liệu rà soát trường hợp loại trừ: hồ sơ thành viên, cổ đông, tỷ lệ góp vốn và lịch sử tham gia doanh nghiệp của các cá nhân liên quan.
- Hồ sơ kê khai ưu đãi: tờ khai quyết toán, phụ lục liên quan và bảng xác định số thuế TNDN được miễn.
Nếu lựa chọn bắt đầu miễn thuế từ kỳ tính thuế tiếp theo do kỳ đầu có thời gian hoạt động được miễn thuế dưới 12 tháng, doanh nghiệp cần đăng ký với cơ quan thuế, đồng thời lưu tài liệu đăng ký để đối chiếu khi cần.
Chủ hộ kinh doanh thành lập doanh nghiệp mới có thể được miễn thuế TNDN trong 3 năm nếu doanh nghiệp đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định. Việc tiếp tục duy trì hộ kinh doanh không tự động làm mất quyền hưởng ưu đãi của doanh nghiệp mới. Tuy nhiên, đây là hai đối tượng có nghĩa vụ thuế riêng biệt: ưu đãi của doanh nghiệp không áp dụng cho hộ kinh doanh đang hoạt động; hộ vẫn phải kê khai, nộp thuế theo quy định.
Dương Thúy.
|
Trong thời đại chuyển đổi số mạnh mẽ cùng với yêu cầu siết chặt quản lý thuế, Phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice của Công ty Phát triển Công nghệ Thái Sơn là công cụ đắc lực giúp doanh nghiệp quản lý hóa đơn điện tử hiệu quả và đúng quy định. Theo đó, giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình kế toán, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả hoạt động. Liên hệ ngay theo đường dây nóng 24/7 để được tư vấn và dùng thử hoàn toàn MIỄN PHÍ: - Miền Bắc: 1900 4767. - Miền Nam/Trung: 1900 4768. |






