Nhiều hộ kinh doanh mặc dù không phát sinh thuế, tuy nhiên việc thực hiện đúng chế độ kế toán tối thiểu vẫn là yêu cầu quan trọng nhằm chứng minh tính hợp pháp của hoạt động kinh doanh, phục vụ công tác kiểm tra, đối chiếu của cơ quan quản lý nhà nước. Bài viết dưới đây sẽ hướng dẫn chi tiết kế toán đối với hộ kinh doanh không thuộc đối tượng chịu thuế giá trị gia tăng và thuế thu nhập cá nhân, từ đó tháo gỡ thắc mắc trong việc tổ chức kế toán, lập chứng từ và theo dõi sổ sách, hạn chế rủi ro pháp lý về sau.

1. Hộ kinh doanh không chịu thuế là những hộ nào?

Theo Khoản 1, Điều 79, Nghị định 01/2021/NĐ-CP đã quy định về hộ kinh doanh như sau:

Theo quy định hiện hành, hộ kinh doanh và cá nhân kinh doanh có doanh thu hằng năm từ 500 triệu đồng trở xuống không thuộc diện chịu thuế giá trị gia tăng (GTGT), không phải nộp thuế thu nhập cá nhân (TNCN).

Tuy nhiên, vẫn phải sử dụng sổ chi tiết doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (mẫu số S1a-HKD) để ghi chép doanh thu theo Điều 4, Thông tư số 152/2025/TT-BTС ban hành ngày 31/12/2025 của Bộ tài chính.

2. Hướng dẫn kế toán đối với hộ kinh doanh không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT và không phải nộp thuế TNCN

Theo Điều 4, Thông tư số 152/2025/TT-BTС trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thuộc đối tượng không chịu thuế GTGT, không phải nộp thuế TNCN sẽ thực hiện ghi Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ - mẫu số S1a-HKD.

2.1. Mẫu sổ doanh thu bán hàng hóa dịch vụ - mẫu số S1a-HKD

Sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ (mẫu số S1a-HKD) được ban hành  Kèm theo Thông tư số 152/2025/TT-BTC của Bộ trưởng Bộ Tài chính như sau:

SỔ DOANH THU BÁN HÀNG HÓA, DỊCH VỤ

Địa điểm kinh doanh:...........................

Kỳ kê khai:..................................

Đơn vị tính:

Sổ này được mở để ghi doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ làm căn cứ kê khai, xác định hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thuộc đối tượng chịu thuế GTGT, nộp thuế TNCN theo quy định của pháp luật về thuế hay không.

Trường hợp hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh thực hiện kê khai doanh thu theo quy định của pháp luật về thuế thì hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể dùng sổ này để theo dõi, đối chiếu số liệu với cơ quan thuế.

2.2 Phương pháp ghi sổ

Phương pháp ghi sổ doanh thu bán hàng hóa, dịch vụ - mẫu số S1a-HKD cụ thể như sau:

- Cột A: Ghi ngày, tháng ghi sổ.

- Cột B: Ghi diễn giải doanh thu từ việc bán hàng hóa, dịch vụ. Hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh có thể ghi theo từng nghiệp vụ phát sinh hoặc theo định kỳ.

- Cột 1: Ghi số tiền bán hàng hóa, dịch vụ.

Lưu ý khi ghi sổ:

- Ghi chép trung thực, đầy đủ và kịp thời các loại hàng hóa dịch vụ: ghi nhận đầy đủ, không bỏ sót. Nên ghi sổ ngay sau khi nghiệp vụ phát sinh, tránh ghi dồn gây sai lệch số liệu. thông tin phải phản ánh đúng bản chất giao dịch, không ghi hình thức.

- Ghi tên chính xác các loại hàng hóa dịch vụ: Nội dung ghi sổ cần rõ ràng, mạch lạc, tránh ghi chung chung. Chú ý không dùng ký hiệu, viết tắt khó hiểu gây khó khăn khi kiểm tra, đối chiếu. Diễn giải ngắn gọn đúng nghiệp vụ phát sinh.

- Không được tẩy xóa, ghi chồng chéo: Không dùng bút xóa, không tẩy xóa làm mất dấu vết ban đầu. Trường hợp ghi sai phải sửa đúng phương pháp kế toán (gạch một dòng, ký xác nhận).

Trên đây là hướng dẫn mới nhất về kế toán đối với hộ kinh doanh không thuộc đối tượng chịu thuế GTGT và thuế TNCN. Việc ghi chép sổ sách đúng bản chất, lưu trữ chứng từ đầy đủ và tuân thủ chế độ kế toán tối thiểu sẽ giúp hộ kinh doanh chủ động trước các đợt kiểm tra, tránh rủi ro bị ấn định thuế hoặc xử phạt hành chính. Thực hiện kế toán bài bản ngay từ đầu chính là nền tảng để hộ kinh doanh vận hành bền vững, sẵn sàng mở rộng quy mô và chuyển đổi mô hình khi đủ điều kiện trong tương lai.

Thu Hương