Nghị định 320/2025/NĐ-CP, ban hành ngày 15/12/2025 và có hiệu lực cùng ngày, đã hướng dẫn chi tiết Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, trong đó làm rõ điều kiện để khoản chi mua hàng hóa không có hóa đơn vẫn được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN. Quy định này tác động trực tiếp đến doanh nghiệp mua hàng từ cá nhân, hộ kinh doanh hoặc các nguồn không lập hóa đơn theo quy định.

Mục Lục 1. Từ 15/12/2025, 5 trường hợp mua hàng không có hóa đơn vẫn được trừ 1.1. Mua nông, lâm, thủy sản của người sản xuất hoặc đánh bắt trực tiếp 1.2. Mua sản phẩm thủ công do người sản xuất trực tiếp bán 1.3. Mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt 1.4. Mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra 1.5. Mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT 2. Các khoản chi không được trừ khi tính thuế TNDN theo quy định mới nhất 3. Các khoản chi phí không được trừ theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP áp dụng cho kỳ tính thuế nào?

1. Từ 15/12/2025, 5 trường hợp mua hàng không có hóa đơn vẫn được trừ

Ngày 15/12/2025, Chính phủ ban hành Nghị định 320/2025/NĐ-CP, quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp 2025, có hiệu lực thi hành ngay từ ngày ký.

Theo Điều 9, Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp được tính chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN nếu khoản chi đáp ứng đầy đủ điều kiện theo quy định và không thuộc danh mục chi phí không được trừ.

Đáng chú ý, pháp luật cho phép một số trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn vẫn được tính vào chi phí hợp lý, với điều kiện doanh nghiệp có đầy đủ chứng từ theo quy định. Cụ thể, từ ngày 15/12/2025, 05 trường hợp sau đây được áp dụng:

1.1. Mua nông, lâm, thủy sản của người sản xuất hoặc đánh bắt trực tiếp

Bao gồm các sản phẩm do cá nhân trực tiếp trồng trọt, chăn nuôi, nuôi trồng hoặc khai thác, đánh bắt bán ra, không qua khâu trung gian.

1.2. Mua sản phẩm thủ công do người sản xuất trực tiếp bán

Áp dụng đối với các sản phẩm thủ công làm từ đay, cói, tre, nứa, lá, song, mây, rơm, vỏ dừa, sọ dừa hoặc nguyên liệu tận dụng từ sản phẩm nông nghiệp.

1.3. Mua phế liệu của người trực tiếp thu nhặt

Trường hợp cá nhân thu gom phế liệu và bán trực tiếp cho doanh nghiệp, không phát hành hóa đơn.

1.4. Mua đồ dùng, tài sản của hộ gia đình, cá nhân trực tiếp bán ra

Bao gồm tài sản, đồ dùng không phục vụ hoạt động kinh doanh thường xuyên và do chính chủ sở hữu bán.

1.5. Mua hàng hóa, dịch vụ của cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế GTGT

Áp dụng đối với cá nhân, hộ kinh doanh có doanh thu dưới ngưỡng phải nộp thuế GTGT, không thuộc các trường hợp nêu trên.

Lưu ý về điều kiện chứng từ

Để các khoản chi nêu trên được tính là chi phí hợp lý khi quyết toán thuế TNDN, doanh nghiệp phải có đầy đủ:

- Chứng từ chi tiền theo quy định (trường hợp giá trị mua trong ngày từ 05 triệu đồng trở lên phải thanh toán không dùng tiền mặt).

- Bảng kê thu mua hàng hóa, dịch vụ, do người đại diện theo pháp luật hoặc người được ủy quyền của doanh nghiệp ký và chịu trách nhiệm.

2. Các khoản chi không được trừ khi tính thuế TNDN theo quy định mới nhất

Căn cứ Điều 10, Nghị định 320/2025/NĐ-CP (hiệu lực từ ngày 15/12/2025), doanh nghiệp không được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp đối với các khoản chi sau:

- Các khoản chi không đáp ứng đủ điều kiện được trừ quy định tại Điều 9, Nghị định 320/2025/NĐ-CP (không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh; không có hóa đơn, chứng từ hợp pháp; không thực hiện thanh toán không dùng tiền mặt theo quy định).

- Tiền phạt, tiền chậm nộp do vi phạm hành chính, bao gồm vi phạm pháp luật về thuế, kế toán, hóa đơn, giao thông và các lĩnh vực khác.

- Các khoản chi đã được bù đắp từ nguồn khác, hoặc chi từ các quỹ không được tính vào chi phí được trừ theo quy định pháp luật.

- Phần chi vượt mức khống chế theo quy định, bao gồm nhưng không giới hạn:

+ Chi lãi vay không đáp ứng điều kiện (vốn điều lệ chưa góp đủ, giao dịch liên kết, vượt trần lãi vay…).

+ Chi phúc lợi cho người lao động vượt quá 01 tháng lương bình quân thực tế.

+ Chi bảo hiểm hưu trí bổ sung, bảo hiểm nhân thọ vượt mức cho phép.

+ Chi phí quản lý, chi thuê quản lý vượt tỷ lệ theo quy định.

- Khấu hao tài sản cố định không đúng quy định, như:

+ Tài sản không phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh.

+ Tài sản không đủ hồ sơ pháp lý hoặc không theo dõi trên sổ kế toán.

+ Khấu hao vượt mức, sai thời gian, sai đối tượng.

+ Khấu hao đối với ô tô, máy bay, du thuyền vượt ngưỡng được trừ theo quy định.

- Chi tiền lương, tiền công, tiền thưởng không đáp ứng điều kiện, bao gồm:

+ Thực tế chưa chi hoặc không có chứng từ chi trả.

+ Không được quy định cụ thể trong hợp đồng lao động, thỏa ước lao động hoặc quy chế tài chính.

+ Tiền lương, tiền công của chủ doanh nghiệp tư nhân, chủ công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do cá nhân làm chủ.

+ Một số khoản phụ cấp, trang phục chi vượt mức cho phép.

- Các khoản trích trước, trích lập dự phòng không đúng quy định của pháp luật.

- Các khoản thuế không được trừ, bao gồm thuế thu nhập doanh nghiệp, thuế giá trị gia tăng đầu vào đã được khấu trừ hoặc hoàn, tiền chậm nộp thuế.

- Các khoản chi tài trợ, ủng hộ, từ thiện không thuộc trường hợp được trừ theo quy định của pháp luật thuế.

- Các khoản chi liên quan đến tăng, giảm vốn, phát hành cổ phiếu, chia cổ tức, mua lại cổ phần, cổ phiếu quỹ.

Lưu ý:

Danh mục khoản chi không được trừ được quy định tương đối rộng. Trong phạm vi bài viết này, doanh nghiệp cần đặc biệt lưu ý đối chiếu các điều kiện về chứng từ, thanh toán và mục đích chi phí để đảm bảo các khoản mua hàng không có hóa đơn thuộc đúng 05 trường hợp vẫn được tính vào chi phí được trừ theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP.

Tham khảo: Hóa đơn điện tử; Báo giá hóa đơn điện tử.

3. Các khoản chi phí không được trừ theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP áp dụng cho kỳ tính thuế nào?

Căn cứ Khoản 1, Điều 24, Nghị định 320/2025/NĐ-CP, Nghị định có hiệu lực thi hành từ ngày 15/12/2025 và được áp dụng cho kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025. Theo đó, doanh nghiệp được linh hoạt lựa chọn thời điểm áp dụng các quy định về doanh thu, chi phí được trừ và không được trừ, ưu đãi thuế, miễn thuế, giảm thuế và chuyển lỗ.

Cụ thể, doanh nghiệp có thể lựa chọn một trong các mốc thời gian sau:

- Áp dụng từ đầu kỳ tính thuế thu nhập doanh nghiệp năm 2025.

- Áp dụng từ ngày Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp có hiệu lực, tức ngày 01/10/2025.

- Áp dụng từ ngày Nghị định 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành, tức ngày 15/12/2025.

Trường hợp kỳ tính thuế năm 2025 của doanh nghiệp bắt đầu sau ngày Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp có hiệu lực, doanh nghiệp bắt buộc áp dụng quy định:

- Từ ngày Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp có hiệu lực; hoặc.

- Từ ngày Nghị định 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực thi hành.

Riêng đối với quy định về chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt tại Điểm c, Khoản 1, Điều 9 và quy định về chuyển nhượng vốn tại Điểm i, Khoản 3, Điều 12, Nghị định 320/2025/NĐ-CP, chỉ áp dụng kể từ ngày 15/12/2025.

Lưu ý:

Đối với tiền cấp quyền khai thác khoáng sản đã được tính vào chi phí được trừ theo các kỳ tính thuế trước thời điểm Nghị định 320/2025/NĐ-CP có hiệu lực, doanh nghiệp không phải điều chỉnh lại.

Từ ngày 15/12/2025, theo Nghị định 320/2025/NĐ-CP, doanh nghiệp vẫn được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế TNDN đối với 05 trường hợp mua hàng hóa, dịch vụ không có hóa đơn, với điều kiện đáp ứng đầy đủ yêu cầu về chứng từ chi trả và bảng kê thu mua theo quy định. Việc nắm rõ phạm vi áp dụng và thời điểm áp dụng giúp doanh nghiệp hạn chế rủi ro bị loại chi phí khi quyết toán thuế.

Dương Thúy.

Trong thời đại chuyển đổi số mạnh mẽ cùng với yêu cầu siết chặt quản lý thuế, Phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice của Công ty Phát triển Công nghệ Thái Sơn là công cụ đắc lực giúp doanh nghiệp quản lý hóa đơn điện tử hiệu quả và đúng quy định. Theo đó, giúp doanh nghiệp tối ưu quy trình kế toán, giảm thiểu sai sót và nâng cao hiệu quả hoạt động. Liên hệ ngay theo đường dây nóng 24/7 để được tư vấn và dùng thử hoàn toàn MIỄN PHÍ: - Miền Bắc: 1900 4767. - Miền Nam/Trung: 1900 4768.