Ngày 1-2/10/2026, Cục Thuế tổ chức hội nghị toàn quốc nhằm tăng cường phòng, chống gian lận và mua bán hóa đơn trái phép, với trọng tâm là truy vết các chuỗi giao dịch có dấu hiệu rủi ro. Định hướng này đặt ra những lưu ý gì cho doanh nghiệp trong quản lý hóa đơn điện tử?

1. Cục Thuế tăng cường truy vết các chuỗi gian lận hóa đơn

Tại Hội nghị toàn quốc chuyên đề về phòng, chống gian lận và mua bán hóa đơn trái phép, lãnh đạo Cục Thuế yêu cầu chủ động phát hiện sớm rủi ro, kết hợp quản lý từng người nộp thuế với phân tích chuỗi giao dịch để nhận diện và xử lý các mạng lưới gian lận.

Phó Cục trưởng Cục Thuế Đặng Ngọc Minh nhấn mạnh, công tác này vừa bảo vệ nguồn thu ngân sách, vừa bảo vệ quyền, lợi ích hợp pháp của người nộp thuế và xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch. Các đơn vị cần khai thác dữ liệu để phát hiện dấu hiệu bất thường và theo dõi việc xử lý đến khi có kết quả.

Theo báo cáo tại hội nghị, gian lận hóa đơn ngày càng có tổ chức, thông qua các doanh nghiệp vỏ bọc và chuỗi giao dịch trung gian nhằm hợp thức hóa hàng hóa trôi nổi, khai khống chi phí hoặc trục lợi hoàn thuế giá trị gia tăng. Thời gian qua, ngành Thuế đã phối hợp triệt phá nhiều đường dây liên quan đến hàng trăm doanh nghiệp “ma”, hàng chục nghìn hóa đơn và giá trị giao dịch hàng nghìn tỷ đồng.

Thực tế này đặt ra yêu cầu mở rộng kiểm tra theo chuỗi, nhóm liên kết và dòng vận động của hóa đơn, tiền, hàng hóa. Qua đó, cơ quan thuế làm rõ bản chất giao dịch, xác định trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân và hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ quy định.

2. Cơ quan thuế truy vết rủi ro từ dữ liệu hóa đơn điện tử như thế nào?

Cơ quan thuế kết hợp dữ liệu hóa đơn điện tử với thông tin đăng ký, kê khai, nộp thuế, hoàn thuế và tình trạng hoạt động của người nộp thuế để nhận diện dấu hiệu bất thường. Khi phát hiện giao dịch có dấu hiệu liên kết, việc phân tích được mở rộng theo mạng lưới doanh nghiệp, đối chiếu các mối liên hệ về người điều hành, địa chỉ, tài khoản và dòng vận động của hóa đơn, tiền, hàng hóa.

Quá trình xác minh có sự phối hợp giữa các địa phương và với Công an, Hải quan, cơ quan đăng ký kinh doanh, ngân hàng. Dựa trên mức độ rủi ro, cơ quan thuế kết hợp phân tích dữ liệu, xác minh điện tử và kiểm tra thực tế khi cần, đồng thời hạn chế kiểm tra không cần thiết đối với người nộp thuế tuân thủ.

Tuy nhiên, cảnh báo rủi ro chưa phải kết luận vi phạm. Việc xử lý phải căn cứ kết quả xác minh, xác định rõ tính chất, mức độ vi phạm và trách nhiệm của từng tổ chức, cá nhân.

3. Doanh nghiệp chủ động quản lý rủi ro hóa đơn điện tử như thế nào?

Để hạn chế rủi ro và thuận lợi khi giải trình, doanh nghiệp cần quản lý hóa đơn xuyên suốt từ tiếp nhận, kiểm tra đến hạch toán và lưu trữ, đồng thời phân định trách nhiệm giữa các bộ phận liên quan.

Ngay khi nhận hóa đơn, cần đối chiếu với hợp đồng, đơn đặt hàng, hồ sơ giao nhận hoặc nghiệm thu. Những nội dung chưa phù hợp nên được làm rõ sớm với nhà cung cấp; hóa đơn điều chỉnh, thay thế và các thay đổi của giao dịch cần được cập nhật thống nhất vào hồ sơ kế toán, kê khai thuế.

Dữ liệu hóa đơn điện tử nên được lưu cùng hồ sơ giao dịch để thuận tiện tìm kiếm, đối chiếu và xuất trình. Định kỳ, kế toán cần rà soát hóa đơn mua vào, bán ra với sổ kế toán và hồ sơ kê khai, xác định nguyên nhân chênh lệch và theo dõi việc xử lý.

Khi nhận cảnh báo hoặc yêu cầu giải trình, doanh nghiệp cần xác định đúng hóa đơn, kỳ kê khai và vấn đề cần làm rõ. Tài liệu cung cấp nên được sắp xếp theo từng nội dung, thể hiện sự liên hệ giữa giao dịch thực tế và khoản thanh toán; đồng thời lưu lại quá trình phối hợp, trao đổi với các bên liên quan.

Áp dụng phần mềm hóa đơn điện tử E-invoice giúp doanh nghiệp quản lý, tra cứu và lưu trữ dữ liệu thuận tiện hơn. Với khả năng tra cứu, tải hóa đơn dưới định dạng XML, PDF, E-invoice hỗ trợ kế toán đối chiếu thông tin và tập hợp hồ sơ khi cần. Kết hợp phần mềm với quy trình kiểm tra nội bộ giúp doanh nghiệp giảm sai sót và chủ động hơn trong quản lý hóa đơn điện tử.

E-invoice được phát triển bởi Công ty phát triển công nghệ Thái Sơn, đơn vị cung cấp các giải pháp phần mềm hỗ trợ doanh nghiệp chuyển đổi số. Với hệ sinh thái sản phẩm đa dạng, Thái Sơn đồng hành cùng doanh nghiệp trong việc tối ưu quy trình nghiệp vụ và nâng cao hiệu quả quản lý.

Trước việc ngành Thuế tăng cường truy vết gian lận theo chuỗi, quản lý hóa đơn gắn với hồ sơ giao dịch đầy đủ, nhất quán giúp doanh nghiệp chủ động kiểm soát rủi ro và giải trình khi cần.

Liên hệ Thái Sơn để được tư vấn, hướng dẫn và hỗ trợ triển khai hóa đơn điện tử E-invoice phù hợp với nhu cầu doanh nghiệp.

Dương Thúy.