Khi chính sách thuế khoán chính thức chấm dứt từ ngày 1/1/2026 và hơn 5,2 triệu hộ, cá nhân kinh doanh chuyển sang cơ chế tự kê khai, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) kiến nghị chỉ áp dụng hóa đơn điện tử bắt buộc đối với nhóm hộ có doanh thu từ 3 tỷ đồng mỗi năm nhằm giảm áp lực tuân thủ trong giai đoạn chuyển đổi.

1. Lộ trình bỏ thuế khoán và kiến nghị điều chỉnh ngưỡng hóa đơn điện tử

Từ ngày 1/1/2026, cơ chế thuế khoán sẽ chính thức chấm dứt, kéo theo hơn 5,2 triệu hộ và cá nhân kinh doanh chuyển sang phương thức tự kê khai, tự nộp thuế theo quy định mới.

Theo phương án đang được cơ quan quản lý đưa ra, hộ và cá nhân kinh doanh có doanh thu từ 1 tỷ đồng mỗi năm trở lên sẽ phải sử dụng hóa đơn điện tử có mã của cơ quan thuế, bao gồm hóa đơn khởi tạo từ máy tính tiền kết nối dữ liệu. Nhóm hộ có doanh thu dưới ngưỡng này không thuộc diện bắt buộc áp dụng.

Góp ý đối với quy định trên, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) kiến nghị nâng ngưỡng doanh thu phải áp dụng hóa đơn điện tử bắt buộc lên trên 3 tỷ đồng mỗi năm. Theo VCCI, mức doanh thu 1 tỷ đồng là khá thấp, chỉ cao hơn không nhiều so với ngưỡng không chịu thuế, trong khi nhiều hộ ở quy mô này vẫn gặp hạn chế về nguồn lực tài chính và khả năng tổ chức quản lý.

VCCI cho rằng việc triển khai hóa đơn điện tử có mã là xu hướng tất yếu nhằm tăng tính minh bạch và hiệu quả quản lý thuế. Tuy nhiên, chính sách cần được thiết kế theo lộ trình phù hợp, đảm bảo hài hòa giữa yêu cầu quản lý nhà nước và khả năng tuân thủ thực tế của các hộ kinh doanh nhỏ.

2. Nâng ngưỡng 3 tỷ đồng để giảm áp lực hóa đơn điện tử cho hộ kinh doanh

Theo VCCI, ngưỡng doanh thu bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử nên được điều chỉnh lên trên 3 tỷ đồng mỗi năm, tương ứng với mốc chuyển sang phương pháp tính thuế dựa trên lợi nhuận. Cách tiếp cận này được cho là phù hợp hơn với năng lực quản lý và mức độ sẵn sàng của hộ kinh doanh.

Đối với nhóm hộ có doanh thu thấp hơn, VCCI đề xuất cơ quan thuế tăng cường giám sát bằng việc khai thác, đối chiếu dữ liệu từ nhiều nguồn như ngân hàng, nền tảng thanh toán, sàn thương mại điện tử…, thay vì áp dụng đồng loạt hóa đơn điện tử có mã, dễ phát sinh chi phí tuân thủ.

Kết quả khảo sát do VCCI thực hiện vào tháng 6 cho thấy, ngay cả các hộ có doanh thu trên 1 tỷ đồng cũng còn nhiều khó khăn trong quá trình chuyển đổi số. Cụ thể, 32% hộ kinh doanh ở khu vực nông thôn và 23% ở đô thị cho biết thiếu nguồn vốn đầu tư thiết bị. Bên cạnh đó, khoảng hai phần ba số hộ được khảo sát thừa nhận chưa có đủ kiến thức và kỹ năng công nghệ để vận hành hệ thống hóa đơn điện tử.

Một vướng mắc khác được VCCI chỉ ra liên quan đến yêu cầu thông tin người mua theo Nghị định 70/2025/NĐ-CP. Theo quy định, hóa đơn phải thể hiện mã số thuế hoặc số định danh cá nhân của người mua, trừ một số trường hợp đặc thù như bán lẻ tại siêu thị, trung tâm thương mại, cửa hàng xăng dầu hoặc casino.

Quy định này, theo VCCI, gây khó khăn cho các mô hình kinh doanh như cửa hàng tạp hóa, quán ăn, quán nước, nơi có lượng khách lẻ lớn, giá trị giao dịch nhỏ và yêu cầu thanh toán nhanh. Việc thu thập, nhập liệu thông tin người mua không chỉ làm tăng chi phí nhân sự, kéo dài thời gian giao dịch mà còn dễ tạo tâm lý e ngại cho khách hàng.

Từ thực tế trên, VCCI kiến nghị cho phép hóa đơn do hộ kinh doanh lập khi bán hàng hóa, dịch vụ cho cá nhân không kinh doanh được miễn các trường thông tin định danh người mua như mã số thuế hoặc số định danh cá nhân, qua đó giảm bớt thủ tục và chi phí tuân thủ trong quá trình triển khai.

3. Kiến nghị mở rộng chi phí được trừ khi tính thuế cho hộ kinh doanh

Liên quan đến việc xác định chi phí hợp lý khi tính thuế, VCCI đề nghị Bộ Tài chính xem xét bổ sung một số khoản chi thực tế của hộ kinh doanh vào diện được trừ, gồm phần đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của chủ hộ, các khoản đóng góp từ thiện, nhân đạo và khuyến học. Theo VCCI, đây là những chi phí mang tính bắt buộc hoặc có ý nghĩa xã hội, tương đồng với các khoản giảm trừ hiện đang được áp dụng khi tính thuế thu nhập cá nhân đối với tiền lương, tiền công.

VCCI cho rằng việc điều chỉnh chính sách theo hướng mở rộng chi phí được trừ, kết hợp với lộ trình áp dụng hóa đơn điện tử phù hợp, sẽ giúp hộ kinh doanh thích ứng tốt hơn với cơ chế tự kê khai từ năm 2026, qua đó nâng cao hiệu quả quản lý thuế mà vẫn đảm bảo hài hòa lợi ích giữa Nhà nước và người nộp thuế.

Từ năm 2026, việc bỏ thuế khoán được xem là bước chuyển quan trọng trong quản lý thuế đối với hộ kinh doanh, hướng tới minh bạch doanh thu và công bằng giữa các chủ thể kinh doanh. Trong bối cảnh đó, đề xuất của VCCI về việc áp dụng hóa đơn điện tử theo ngưỡng doanh thu 3 tỷ đồng được kỳ vọng sẽ tạo lộ trình phù hợp, giảm áp lực tuân thủ cho hộ kinh doanh nhỏ, đồng thời vẫn đảm bảo mục tiêu quản lý thuế hiệu quả. Đây cũng là cơ sở để cơ quan quản lý tiếp tục hoàn thiện chính sách theo hướng hài hòa giữa yêu cầu quản lý và khả năng thực hiện của người nộp thuế.

Dương Thúy.