Người đang hưởng lương hưu có được áp dụng giảm trừ gia cảnh cho bản thân khi tính thuế thu nhập cá nhân là vấn đề nhiều người quan tâm. Theo quy định hiện hành, việc giảm trừ chỉ đặt ra khi cá nhân có phát sinh thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công. Bài viết dưới đây làm rõ điều kiện áp dụng và cách xác định giảm trừ trong từng trường hợp cụ thể.

1. Người có lương hưu có được giảm trừ gia cảnh cho bản thân không?

Người đang hưởng lương hưu vẫn có thể được tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân khi xác định thuế thu nhập cá nhân, nếu đồng thời có phát sinh thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công. Ngược lại, trường hợp chỉ có thu nhập từ lương hưu thì không đặt ra việc giảm trừ, do khoản thu nhập này thuộc diện được miễn thuế.

Cụ thể, giảm trừ gia cảnh cho bản thân được áp dụng đối với cá nhân cư trú có thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công. Khi đáp ứng điều kiện này, người nộp thuế được trừ một khoản cố định trước khi tính thuế; hiện nay mức giảm trừ là 15,5 triệu đồng/tháng. Đây là khoản giảm trừ áp dụng mặc định, không cần đăng ký như đối với người phụ thuộc.

Trong khi đó, lương hưu là khoản thu nhập được miễn thuế thu nhập cá nhân. Vì vậy, nếu cá nhân chỉ nhận lương hưu và không có thêm thu nhập chịu thuế khác thì không áp dụng giảm trừ gia cảnh cho bản thân.

(Căn cứ: Khoản 9 Điều 4, Điều 10 và Khoản 2 Điều 2 Luật Thuế thu nhập cá nhân 2025)

Lưu ý: Cá nhân cư trú là người đáp ứng một trong các điều kiện sau:

- Có mặt tại Việt Nam từ 183 ngày trở lên trong năm dương lịch hoặc trong 12 tháng liên tục kể từ ngày đầu tiên có mặt tại Việt Nam.

- Có nơi ở thường xuyên tại Việt Nam (bao gồm nơi ở đăng ký thường trú hoặc nhà thuê theo hợp đồng).

Ví dụ: Trong năm 2025, anh D có phát sinh thu nhập như sau:

- Từ tháng 1 – 3/2025: Không làm việc tại đơn vị nào → Chưa được tính giảm trừ bản thân

- Tháng 4 – 5/2025: Ký hợp đồng thử việc → Bị khấu trừ thuế TNCN theo tỷ lệ 10% → Chưa được tính giảm trừ bản thân

- Từ tháng 6/2025: Ký hợp đồng lao động 18 tháng → Tính thuế theo biểu lũy tiến từng phần → Được tính giảm trừ bản thân

Như vậy, trong năm 2025, anh D chỉ được tính giảm trừ bản thân từ tháng 6 đến tháng 12, tương ứng 7 tháng.

Đến khi quyết toán thuế, mức giảm trừ bản thân được xác định như sau:

- Trường hợp 1: Anh D trực tiếp quyết toán với cơ quan thuế → Được tính đủ 12 tháng = 132 triệu đồng (11 triệu x 12 tháng).

-  Trường hợp 2: Anh D ủy quyền cho công ty quyết toán thay → Được tính đủ 12 tháng = 132 triệu đồng.

- Trường hợp 3: Không ủy quyền quyết toán → Khi công ty quyết toán, chỉ tính theo thực tế đã giảm trừ trong năm = 7 tháng x 11 triệu = 77 triệu đồng.

2. Cách tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân của người có lương hưu

Đối với người đang hưởng lương hưu nhưng có thêm thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công, giảm trừ gia cảnh cho bản thân chỉ được tính một lần trong tháng, kể cả khi phát sinh thu nhập từ nhiều nguồn tại cùng thời điểm. Việc giảm trừ được tính đủ theo tháng và chỉ áp dụng tại một nơi chi trả thu nhập.

Ví dụ, một cá nhân đồng thời ký hợp đồng lao động tại hai công ty thì chỉ được đăng ký giảm trừ bản thân tại một công ty. Đơn vị còn lại sẽ không thực hiện giảm trừ khoản này khi khấu trừ thuế.

Trường hợp trong năm tính thuế, cá nhân chưa được tính giảm trừ bản thân hoặc tính chưa đủ 12 tháng, thì có thể thực hiện quyết toán thuế thu nhập cá nhân để được bổ sung phần giảm trừ còn thiếu theo quy định.

3. Hướng dẫn mới về đăng ký người phụ thuộc để giảm trừ gia cảnh

Tại Công văn 2442/CT-NVT ngày 16/4/2026, Cục Thuế đã hướng dẫn cụ thể về điều kiện và hồ sơ đăng ký người phụ thuộc để tính giảm trừ gia cảnh thuế thu nhập cá nhân.

Theo quy định, người phụ thuộc phải có thu nhập bình quân tháng trong năm từ tất cả các nguồn không vượt quá 1 triệu đồng. Đây là căn cứ để xác định một cá nhân có đủ điều kiện được tính là người phụ thuộc.

Về hồ sơ, người nộp thuế cần chuẩn bị các giấy tờ hợp pháp chứng minh mối quan hệ và trách nhiệm nuôi dưỡng. Trường hợp không có đủ giấy tờ, có thể sử dụng bản tự khai theo mẫu, có xác nhận của UBND cấp xã nơi cư trú (đối với người phụ thuộc sống cùng hoặc không sống cùng theo quy định).

Cục Thuế lưu ý, người nộp thuế chịu trách nhiệm về tính chính xác của thông tin kê khai và tính hợp pháp của hồ sơ khi đăng ký giảm trừ gia cảnh cho người phụ thuộc.

Ngoài ra, Bộ Tài chính đang xây dựng Thông tư hướng dẫn chi tiết thi hành Luật Thuế thu nhập cá nhân và các nghị định liên quan; các vướng mắc thực tế sẽ được tiếp tục nghiên cứu, hoàn thiện trong quá trình ban hành văn bản.

Có thể thấy, người hưởng lương hưu chỉ được tính giảm trừ gia cảnh cho bản thân khi có thêm thu nhập chịu thuế từ tiền lương, tiền công. Trường hợp chỉ có lương hưu thì không phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân, nên không đặt ra việc giảm trừ. Vì vậy, người nộp thuế cần xác định đúng nguồn thu nhập trong năm để áp dụng giảm trừ gia cảnh phù hợp, tránh sai sót khi kê khai và quyết toán thuế.

Dương Thúy.