Nhằm nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về kế toán, thuế và hỗ trợ người nộp thuế chủ động phòng ngừa rủi ro, Ban Pháp chế (Cục Thuế) đã biên soạn và phát hành Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán cùng Bộ câu hỏi phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán. Đây là hai tài liệu hướng dẫn giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhận diện đúng hành vi vi phạm, chủ động phòng ngừa rủi ro và nâng cao hiệu quả tuân thủ pháp luật.

1. Cục Thuế ban hành Sổ tay và Bộ hỏi - đáp hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán

Trong bối cảnh ngành Thuế đẩy mạnh chuyển đổi số, hiện đại hóa công tác quản lý và tăng cường quản lý thuế dựa trên dữ liệu, việc bảo đảm tính trung thực, minh bạch của thông tin kế toán trở thành yêu cầu quan trọng đối với doanh nghiệp, hộ kinh doanh.

Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng một số tổ chức, cá nhân lập và sử dụng đồng thời hai hệ thống sổ kế toán nhằm che giấu doanh thu, chi phí, làm sai lệch nghĩa vụ thuế, gây thất thu ngân sách nhà nước và ảnh hưởng đến môi trường kinh doanh lành mạnh.

Nhằm nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật về kế toán, thuế và hỗ trợ người nộp thuế chủ động phòng ngừa rủi ro, Ban Pháp chế (Cục Thuế) đã biên soạn, ban hành Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán và Bộ hỏi - đáp về phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán.

Các tài liệu được xây dựng theo hướng chính xác, rõ ràng, dễ hiểu và gắn với thực tiễn, giúp doanh nghiệp, hộ kinh doanh nhận diện đúng hành vi vi phạm, phân biệt giữa hoạt động quản trị nội bộ hợp pháp với hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán trái quy định, đồng thời hiểu rõ các rủi ro pháp lý, chế tài xử lý và chủ động thực hiện các giải pháp tuân thủ.

Link xem và tải: Sổ tay và Bộ hỏi đáp hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán.

2. Giải đáp những vấn đề được nhiều doanh nghiệp, hộ kinh doanh quan tâm

Cùng với Sổ tay hướng dẫn, Cục Thuế đã ban hành Bộ hỏi - đáp về phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán nhằm hỗ trợ người nộp thuế giải quyết các vướng mắc thường gặp trong quá trình thực hiện quy định của pháp luật về kế toán và thuế.

Bộ tài liệu được biên soạn dưới dạng hỏi - đáp ngắn gọn, dễ tra cứu, gồm 24 câu hỏi tập trung làm rõ các quy định pháp luật liên quan, dấu hiệu nhận diện hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán, trách nhiệm của người nộp thuế và các chế tài xử lý theo quy định hiện hành.

Đáng chú ý, Bộ hỏi - đáp không chỉ giải thích bản chất của hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán, các rủi ro pháp lý và mức xử phạt đối với hành vi trốn thuế mà còn hướng dẫn người nộp thuế cách tự rà soát, khắc phục sai sót, thực hiện đúng quy định về kế toán, hóa đơn và chứng từ.

Ngoài ra, tài liệu cũng giải đáp nhiều nội dung được doanh nghiệp, hộ kinh doanh quan tâm như trách nhiệm của đại lý thuế, tổ chức cung cấp dịch vụ kế toán, đơn vị cung cấp phần mềm kế toán và hóa đơn điện tử trong việc phối hợp phòng ngừa, ngăn chặn hành vi lập và sử dụng hai hệ thống sổ kế toán, góp phần nâng cao tính minh bạch và tuân thủ pháp luật trong hoạt động sản xuất, kinh doanh.

3. 9 dấu hiệu doanh nghiệp, hộ kinh doanh cần chủ động rà soát để phòng ngừa rủi ro vi phạm

Một trong những nội dung đáng chú ý của Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán là danh mục các dấu hiệu rủi ro để doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ động tự kiểm tra, rà soát hoạt động kế toán và thuế.

Theo Ban Pháp chế (Cục Thuế), nếu xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu dưới đây, người nộp thuế cần kịp thời kiểm tra, khắc phục nhằm hạn chế nguy cơ vi phạm pháp luật:

- Doanh thu thực tế không tương xứng với số hóa đơn đã xuất; bán hàng nhưng không xuất hóa đơn hoặc xuất hóa đơn thấp hơn giá trị thực.

- Tỷ lệ giao dịch bằng tiền mặt cao bất thường so với đặc thù ngành nghề và quy mô hoạt động.

- Dữ liệu không đồng nhất giữa hệ thống kế toán, hóa đơn điện tử và dòng tiền qua ngân hàng.

- Sử dụng nhiều phần mềm kế toán không đồng bộ, có dấu hiệu tách biệt hoặc "chia tách" dữ liệu giữa các hệ thống.

- Lợi nhuận khai báo liên tục ở mức thấp bất thường hoặc lỗ kéo dài trong khi quy mô, doanh thu thực tế vẫn tăng trưởng.

- Có chênh lệch lớn giữa số liệu báo cáo thuế và số liệu cung cấp cho ngân hàng khi vay vốn hoặc cho nhà đầu tư.

- Hộ kinh doanh kê khai doanh thu dưới ngưỡng chịu thuế trong khi doanh thu thực tế vượt ngưỡng theo quy định.

- Chi phí hạch toán không có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp pháp hoặc không đáp ứng điều kiện được tính vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế.

- Chi phí phát sinh tăng bất thường hoặc có chênh lệch đáng kể giữa số liệu kế toán và hồ sơ khai thuế, không phù hợp với quy mô, ngành nghề và thực tế hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Ban Pháp chế (Cục Thuế) lưu ý, việc xuất hiện một hoặc nhiều dấu hiệu nêu trên không đồng nghĩa với việc người nộp thuế đã vi phạm pháp luật hoặc mặc nhiên bị xử lý hình sự.

Tuy nhiên, đây là những dấu hiệu cảnh báo để doanh nghiệp, hộ kinh doanh chủ động rà soát hệ thống sổ sách, hóa đơn, chứng từ và việc kê khai, nộp thuế, kịp thời phát hiện, khắc phục sai sót, giảm thiểu rủi ro vi phạm và các hậu quả pháp lý có thể phát sinh.

Việc phát hành đồng thời Sổ tay hướng dẫn phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán và Bộ hỏi - đáp về phòng, chống hành vi sử dụng hai hệ thống sổ kế toán thể hiện định hướng của Cục Thuế trong việc tăng cường hỗ trợ người nộp thuế tuân thủ pháp luật ngay từ sớm.

Thông qua bộ tài liệu này, Cục Thuế kỳ vọng cung cấp cho doanh nghiệp, hộ kinh doanh và người nộp thuế nguồn tài liệu hướng dẫn đầy đủ, dễ tiếp cận, góp phần nâng cao nhận thức pháp luật, chủ động phòng ngừa rủi ro và lan tỏa thông điệp "Minh bạch sổ sách - Vững vàng pháp lý", hướng tới xây dựng môi trường kinh doanh công bằng, minh bạch và phát triển bền vững.

Dương Thúy.